ANTALYA ŞEHİR HASTANESİ

Koroner arter hastalığı (KAH) olan bir kişi taburcu edildikten sonra, tekrar kalp krizi riskini azaltmak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmak için dikkat edilmesi gereken önemli durumlar vardır. İşte bu süreçte dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar:

💊 1. İlaçların Düzenli Kullanımı

            •Aspirin, diğer kan sulandırıcılar, beta bloker, statin, ACE inhibitörü gibi ilaçlar genellikle reçete edilir.

            •Bitkisel ürün veya takviye kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

            •İlaçlar düzenli ve saatinde alınmalıdır.

            •Yan etkiler veya doz atlamaları mutlaka doktora bildirilmelidir.

🍽️ 2. Beslenme Düzeni

            •Akdeniz tipi beslenme önerilir: sebze, meyve, zeytinyağı, tam tahıllar, balık.

            •Tuz, şeker, doymuş yağ ve trans yağlar kısıtlanmalı.

            •Kızartmalar, işlenmiş gıdalar, fast food tüketiminden kaçınılmalı.

🚭 3. Sigara ve Alkol

            •Sigara ve alkol kesinlikle bırakılmalıdır. Pasif içicilikten de kaçınılmalıdır. Gerekirse sigara bırakma polikliniğimizden randevu alabilirsiniz. 

🏃 4. Fiziksel Aktivite

            •          Doktor onayı ile egzersiz programına başlanmalıdır.

            •          Hafif yürüyüşle başlanır, zamanla süre ve yoğunluk artırılır.

            •          Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, nefes darlığı olursa hemen bırakılmalıdır.

⚖️ 5. Kilo Kontrolü

            •          Fazla kilolar, kalbe ek yük bindirir.

            •          Vücut kitle indeksi (VKİ) ideal aralıkta tutulmalıdır.

            •          Gerekirse diyetisyen desteği alınabilir.

😌 6. Stres Yönetimi

            •          Stres, kalp sağlığını doğrudan etkiler.

            •          Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri gibi yöntemler önerilir.

            •          Gerekirse psikolojik destek alınmalıdır.

👨‍⚕️ 7. Düzenli Kontroller

            •          Kardiyoloji kontrolleri aksatılmamalıdır.

            •          Gerekli tetkikler (EKG, EKO, kan testleri) düzenli yapılmalıdır.

            •          Şikayetlerde artış varsa beklemeden doktora başvurulmalıdır.

❤️ 8. Belirti Takibi

Aşağıdaki belirtiler gelişirse hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

            •          Göğüs ağrısı veya sıkışması

            •          Nefes darlığı

            •          Çarpıntı

            •          Baş dönmesi, bayılma

            •          Kol, çene, boyun veya sırt ağrısı 

9. Uyku ve Dinlenme:

   - Yeterli ve kaliteli uyku uyuyun (gece 7-8 saat).

   - Aşırı yorgunluktan kaçının, dinlenme ve aktivite arasında denge kurun.

10. Enfeksiyonlardan Korunma:

    - Grip ve zatürre aşılarını doktorunuza danışarak yaptırın.

    - El hijyenine dikkat edin ve kalabalık ortamlarda maske kullanmayı değerlendirin.

11. 🛁 Banyo Yaparken Dikkatli Olun

Genellikle taburculuk sonrası banyoya izin verilir.

            •          Su ne çok sıcak ne çok soğuk olmalıdır (ılık tercih edin).

            •          Banyo süresi kısa olmalı, banyo sonrası dinlenilmelidir.

            •          Yalnız banyo yapılıyor ise evde birinin olmasına dikkat edilmelidir.

12. ❤️‍🔥 Cinsel Aktivite

            •          Durumunuz stabil ise genellikle güvenlidir.

            •          Eğer 2 kat merdiven çıkabiliyorsanız, cinsel aktivite de genellikle güvenlidir.

            •          Viagra (sildenafil) ve benzeri ilaçlar, nitrat grubu ilaçlarla birlikte kesinlikle kullanılmamalıdır → şiddetli tansiyon düşüklüğüne ve ani ölüme neden olabilir. Viagra gibi ilaçlar kullanacaksanız doktorunuza danışın.

13. 🧘 Günlük Temizlik, Merdiven Çıkma, Ev İşleri

            •          Aşırı efordan kaçının.

            •          Ev işleri ve fiziksel aktiviteleri gün içine dengeli yayın.

            •          Kendinizi yorgun hissettiğinizde mutlaka dinlenin.

Not: Her hastanın durumu farklıdır. Bu nedenle, taburcu olduktan sonra doktorunuzun size özel verdiği talimatlara uymanız çok önemlidir.

Her durumda, hastanın bireysel risk değerlendirmesi yapılmalı ve doktor onayı alınmalıdır.

Koroner anjiyografi kalp damarlarının durumunu görmek için yapılan invaziv bir görüntüleme yöntemidir. İşlem genellikle kasıktan (femoral arter) ya da el bileğinden (radial arter) girilerek yapılır.

İşlem sonrası dikkat edilmesi gereken noktalar, giriş yeri, kanama riski, alerjik reaksiyon, böbrek fonksiyonları ve genel iyilik hali gibi faktörlere bağlıdır.

1. 🩸 Giriş Yeri Bakımı (Kasıktan veya Bilekten)

            •          Bandaj en az 24 saat kuru ve temiz kalmalıdır.

            •          Kasıktan yapılan anjiyografi sonrası: En az 4-6 saat sırtüstü yatılmalı, bacak bükülmemelidir.

            •          Bilekten yapılan anjiyografi sonrası: 1-2 saat baskılı bandajla tutulur. El hareketleri kısıtlanmalıdır.

            •          Giriş yerinde şişlik, morarma, kızarıklık, ağrı veya aktif kanama varsa doktora haber verilmelidir.

2. 🚶‍♂️ Fiziksel Aktivite

            •          İşlem günü istirahat önerilir.

            •          1-2 gün boyunca ağır kaldırmak, hızlı yürümek, merdiven çıkmak gibi efor gerektiren işlerden kaçınılmalıdır.

            •          Giriş yeri iyileşene kadar spor yapılmamalı, özellikle karın ve kasık bölgesini zorlayan hareketlerden ve kabızlıktan kaçınılmalıdır.

3. 💊 İlaç Kullanımı

            •          Doktorun verdiği ilaçlar (aspirin, klopidogrel vb.) düzenli alınmalıdır.

            •          Anjiyografi sonrası stent takıldıysa, kan sulandırıcı ilaçlara çok daha dikkat edilmelidir

            •          İlaç alerjisi geliştiyse (kaşıntı, döküntü, nefes darlığı), acilen bildirilmelidir.

4. 🚰 Bol Sıvı Tüketimi

            •          Anjiyografi sırasında iyotlu kontrast madde kullanıldığı için böbreklerden atılması gerekir.

            •          En az 24-48 saat boyunca bol su içmek (günde 2-3 litre) önerilir.

            •          Böbrek hastalığı olanlar bu konuda yakından izlenmelidir. Böbrek hastalarını, doktoru anjiyografi öncesi veya sonrası hastanede yatırarak takip etmek isteyebilir.

5. 🚫 Banyo ve Hijyen

            •          Giriş yerinin üzerine en az 24 saat su değdirilmemelidir.

            •          Bandaj çıkarıldıktan sonra hafif bir duş alınabilir, ama giriş yeri ovuşturulmamalıdır.

6. ⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Uyarı Belirtileri

Şu durumlarda acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

            •Giriş yerinde şiddetli ağrı, büyük morarma veya aktif kanama.

            •Ateş, titreme (enfeksiyon belirtisi olabilir).

            •Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi (yeni bir kalp problemi olabilir).

            •İdrar renginde koyulaşma, azalma (kontrast maddeye bağlı böbrek etkisi olabilir).

            •Bacakta uyuşma, soğukluk, hareket kaybı (kasık girişinden sonra damar problemi olabilir).

•Araç kullanımı: Anjiyo sonrası aynı gün araç kullanılması önerilmez. En az 24 saat beklenmelidir.

            •Uçak yolculuğu: Giriş yerine göre değişmekle birlikte, genellikle 2-3 gün sonra yapılabilir.

            •Stent takılmışsa: İyileşme süreci daha uzundur, kan sulandırıcı tedaviye dikkat edilmelidir.

Sonuç olarak:

Koroner anjiyografi sonrası:

            •          Giriş yerinin korunması,

            •          Kanama ve enfeksiyon belirtilerinin izlenmesi,

            •          Bol sıvı tüketimi ve ilaçların düzenli kullanımı,

en önemli konulardır. Belirti olmasa bile kontrol randevularına gitmek, olası komplikasyonları erken yakalamak açısından önemlidir.

Kalp yetmezliği hastalarının taburculuk sonrası dikkat etmesi gerekenler, hastalığın kontrol altında tutulması ve komplikasyonların önlenmesi için kritik öneme sahiptir. Aşağıda temel noktalar kısaca özetlenmiştir:

1. *İlaç Kullanımı*:

   - Doktorun reçete ettiği ilaçları (ör. beta blokerler, ACE inhibitörleri, diüretikler) düzenli ve doğru saatlerde alın. Tercihen idrar söktürücünüzü sabah kullanın.

   - İlaç dozlarını atlamayın veya değiştirmeyin; yan etkiler fark ederseniz doktorunuza haber verin.

2. *Tuz ve Sıvı Alımı*:

Sodyum (Tuz) Kısıtlaması

            Amaç: Vücutta sıvı tutulmasını önlemek, ödem ve nefes darlığını azaltmak.

                        Günlük Tuz Limiti: Genellikle <2 gram sodyum / gün (yaklaşık 5 gram tuz)’ı geçmemelidir.

                        Kaçınılması Gerekenler: Salamura ürünler (turşu, zeytin), hazır soslar, bulyonlar, şarküteri ürünleri (sucuk, salam, pastırma), paketli gıdalar ve fast food ürünler, tuzlu peynirler, tuzlu kuruyemişler

Sıvı Kısıtlaması

Amaç: Aşırı sıvı yüklenmesini önlemek.

                        Önerilen Sıvı Alımı:

            •          Hafif-orta evre kalp yetmezliğinde genelde 1.5–2 litre/gün arası

            •          Ciddi vakalarda doktor önerisiyle 1–1.5 litre/gün

            •          Günlük sıvı alımına sadece su değil; Çay, kahve, çorba, yoğurt, meyve vs. de dâhildir.

3. *Kilo Takibi*:

   - Her sabah aynı saatte, tuvaletten sonra tartılın.

   - 2-3 günde 2 kg’dan fazla kilo artışı varsa (ödem belirtisi olabilir), doktora haber verin. Diüretik (idrar söktürücü) ilaç dozunu arttırabilirsiniz. 

4. *Fiziksel Aktivite*:

   - Doktorun önerdiği düzeyde hafif egzersiz yapın (ör. yürüyüş).

   - Aşırı yorgunluk, nefes darlığı veya göğüs ağrısı olursa aktiviteyi durdurun.

5. *Beslenme*:

   - Düşük tuzlu, az yağlı, sebze ve meyve ağırlıklı bir diyet uygulayın.

   - İşlenmiş gıdalardan, fazla şekerden ve alkolden kaçının.

Önerilen Besinler

Grup    Örnekleri;

Sebzeler          Taze, mevsimlik, tuzsuz hazırlanmış olmalı

Meyveler         Günde 2-3 porsiyon, şeker içeriğine dikkat edilmeli

Tahıllar            Tam buğday, yulaf, esmer pirinç tercih edilmeli

Protein             Derisiz tavuk, balık, baklagiller, yumurta tercih edilmeli

Süt Ürünleri    Yağsız veya az yağlı süt, yoğurt, peynir (tuzu azaltılmış) tüketilmeli

Pratik İpuçları

            •          Yemeklere tuz yerine baharat, limon, sarımsak kullanın.

            •          Kilo ve sıvı alımı günlüğü tutun.

            •          Etiketlerde “sodyum” miktarına dikkat edin.

            •          Dışarıda yemek yerken “tuzsuz hazırlanmasını” isteyin.

6. *Semptom Takibi*:

   - Nefes darlığı, ödem (ayak, bacak veya karında şişlik), ani yorgunluk, çarpıntı gibi belirtileri izleyin.

   - Bu belirtilerde kötüleşme olursa hemen sağlık kuruluşuna başvurun.

7. *Düzenli Kontroller*:

   - Doktorunuzun önerdiği aralıklarda randevularınıza düzenli gidin.

   - Gerekirse kan testleri veya ekokardiyografi gibi tetkikleri yaptırın.

8. *Sigara ve Alkol*:

   - Sigarayı ve alkolü tamamen bırakın.

9. *Stres Yönetimi*:

   - Stresi azaltmak için gevşeme teknikleri, meditasyon veya hafif egzersizler yapın.

10. *Uyku ve Dinlenme*:

   - Yeterli ve kaliteli uyku uyuyun (gece 7-8 saat).

   - Aşırı yorgunluktan kaçının, dinlenme ve aktivite arasında denge kurun.

11. *Enfeksiyonlardan Korunma*:

    - Grip ve zatürre aşılarını doktorunuza danışarak yaptırın.

    - El hijyenine dikkat edin ve kalabalık ortamlarda maske kullanmayı değerlendirin.

12. ❤️‍🔥 Cinsel Aktivite

            •          Durumunuz stabil ise genellikle güvenlidir.

            •          Eğer 2 kat merdiven çıkabiliyorsanız, cinsel aktivite de genellikle güvenlidir.

            •          Viagra (sildenafil) ve benzeri ilaçlar, nitrat grubu ilaçlarla birlikte kesinlikle kullanılmamalıdır → şiddetli tansiyon düşüklüğüne ve ani ölüme neden olabilir. Viagra gibi ilaçlar kullanacaksanız doktorunuza danışın.

13. Araç Kullanımı

Kalp yetmezliği olan bireylerin araç kullanıp kullanamayacağı, bireysel değerlendirme gerektirir.

Özellikle:

Son 3-6 ayda hastaneye yatış var mı?

Günlük yaşam aktivitelerini yapabiliyor mu?             

Bayılma, göğüs ağrısı, çarpıntı gibi şikayetler var mı?          

Kalp ritmi ve pompa gücü yeterli mi?                 

Bu sorulara verilen yanıtlara göre araç kullanım kararı verilmelidir. Kardiyoloji uzmanı raporu genellikle belirleyici olur.

 14. *Acil Durum Planı*:

    - Acil durumlarda (şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı) ne yapacağınızı bilin ve en yakın sağlık kuruluşuna ulaşın.

*Not*: Her hastanın durumu farklıdır; bu nedenle doktorunuzun size özel verdiği talimatlara uymanız çok önemlidir. Ek bilgi için doktorunuza danışın.

            •          Efor kapasitesini artırır (VO₂ max artışı)

            •          Yorgunluk ve nefes darlığını azaltır

            •          Kas gücünü ve dayanıklılığını artırır

            •          Dolaşımı iyileştirir

            •          Ruh halini düzeltir, depresyon ve anksiyeteyi azaltır

            •          Hastane yatışlarını ve mortaliteyi azaltabilir (özellikle hafif-orta evrelerde)

Uygun Egzersizler

Egzersiz Türü Açıklama

Aerobik Egzersizler; Tempolu yürüyüş, sabit bisiklet, yüzme (hafif-orta düzeyde)

Dayanıklılık Egzersizleri; Hafif ağırlıklarla, düşük tekrarlı kas güçlendirme

Nefes Egzersizleri; Solunum kaslarını güçlendirici teknikler (örneğin diyaframatik solunum)

Esneklik Egzersizleri; Germe hareketleriyle kas elastikiyetini artırma

Egzersiz Programı Örneği (Başlangıç)

⚠️ Bu genel bir örnektir, kişiye özel uyarlanmalıdır.

            •          Frekans: Haftada 3–5 gün

            •          Süre: 20–40 dakika (ilk başta 10 dakika ile başlanabilir)

            •          Şiddet: Hafif-orta (Konuşma testi: egzersiz sırasında konuşabiliyorsa uygundur)

            •          Isınma/Soğuma: 5–10 dakikalık yavaş yürüyüş ve germe

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar (Egzersiz Kontrendikasyonları)

            •          Akut kalp yetmezliği atağı

            •          Ciddi aritmiler

            •          Kontrolsüz hipertansiyon

            •          Ciddi kapak hastalıkları

            •          Ciddi nefes darlığı (NYHA IV)

            •          Son 6 hafta içinde MI (kalp krizi)

🛑 Egzersiz Sırasında veya Sonrasında Uyarı Belirtileri

Aşağıdaki belirtilerden biri olursa egzersiz derhal durdurulmalı ve sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

            •          Göğüs ağrısı

            •          Nefes darlığında belirgin artış

            •          Baş dönmesi, bayılma hissi

            •          Kalp çarpıntısı

            •          Aşırı yorgunluk

            •          Ayaklarda aşırı şişme